Architecte Mireille Langendijk: ‘Circulariteit is een positieve beweging die ons samenbrengt

Dit artikel verschijnt in de reeks ‘Circulaire estafette’, waarbij duurzame en circulaire bedrijven uit Apeldoorn het stokje aan elkaar doorgeven. Samen laten we zien dat duurzaamheid, circulariteit en goed zorgen voor de aarde verweven is in het ondernemerschap in Apeldoorn.

Wat doe je voor werk en hoe is circulariteit daarin verweven?
‘Ik ben zelfstandig architecte met een specialisatie in Bio Inspired Innovation of Bio Geïnspireerd Ontwerp en circulariteit speelt daar een belangrijke rol in. Ik combineer daarvoor ontwerp, onderzoek en advies. Soms ben ik overigens minder architecte en meer aanjager of verbinder.’

‘Voor mij is het belangrijk dat je samenwerkt met een multidisciplinair team aan een gezamenlijk doel. Soms betekent dit dat je zelf even een stap opzij moet doen in het belang van de ambitie. Zo werk ik vaak samen met andere architecten om grotere projecten aan te kunnen waardoor je meer impact kan creëren en een positieve bijdrage hoopt te leveren in de verduurzaming van bijvoorbeeld de bouwsector.’

De multidisciplinaire en integrale aanpak van de projecten waar Mireille aan meewerkt, komt overeen met hoe de natuur werkt. Veel principes uit het circulaire gedachtengoed hebben hun oorsprong dan ook in de natuur. ‘Kijk maar naar kringlopen, bijvoorbeeld dat grondstoffen altijd weer terug in de natuurlijke keten worden gebracht, en planten en dieren in symbiose samenleven. Daarnaast functioneert de natuur helemaal op zonne-energie.’

‘In de bouw is het niet van nature dat alle disciplines vanaf het begin aan tafel zitten, dus dat betekent dat ik het proces continu door elkaar schud. Dat is lastig, want de bouw is een conservatieve sector, de marges zijn flinterdun. Maar als je meer tijd besteedt aan de voorkant, alles digitaal vastlegt en alles goed verwerkt in het 3D-model, dan worden in de uitvoering minder fouten en dus minder faalkosten gemaakt.

Wanneer werd circulariteit voor jou belangrijk?
‘Mijn fascinatie voor circulariteit is ontstaan tijdens mijn afstuderen, waarbij ik de natuur als uitgangspunt en inspiratiebron wilde gebruiken voor het project. Ik wilde lokaal afgestemd zijn, gezonde materialen, geen afvalstromen, alles op zonne-energie en zuinig omgaan met energie en materiaal. Daaruit kwam de integrale werkwijze voort. Want het is zowel belangrijk om de juiste materiaalkeuze te maken als de manier hoe je het toepast.’

‘Bijvoorbeeld: als je kiest voor droge verbindingen, dus zonder te lijmen, lassen of gieten, maar meer met schroeven en bouten, dan kan je materialen ook weer van elkaar afhalen en opnieuw gebruiken. Enerzijds wil je dus waarde toevoegen door de juiste keuzes te maken en anderzijds wil je waarde behouden door materialen weer terug in de keten te brengen. Met Ministek, het tiny houseproject, onderzoeken we hoe we het hele concept, zowel het ontwerp als het businessmodel circulair kunnen maken. Bijvoorbeeld dat bewoners het huis kunnen leasen of met een statiegeldregeling weer kunnen inleveren.’

Waarom is circulair belangrijk?
‘Ik probeer heel bewust te leven, eigenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor alles dat ik doe, dus als het gaat om voedsel, kleding, hoe we ons zoontje opvoeden. Ik breng daarmee mijn stem uit. Dat zit bij mij diepgeworteld, al moet het haalbaar blijven. Er is nog niet voor alles een verantwoorde oplossing en het is wellicht het meest duurzaam om niks te kopen. Maar dan koop ik liever lokale producten die zo min mogelijk vervuiling met zich meebrengen en waar zorg en liefde naar zijn uitgegaan.’

‘Ik wil duurzaamheid meer handen en voeten geven en mensen inspireren dat het ook anders kan. Dat we door het maken van de juiste keuzes er alleen maar beter van worden en op vooruitgaan. Dat we door iets minder te willen er veel meer voor terug krijgen. Door de enorme complexe opgave waar we voor staan niet als negatieve druk te zien maar het te bekijken als een kans en dit met volle enthousiaste op te pakken. Dit is ook de boodschap van het boek ‘Zo kan het ook’ dat ik geschreven heb samen met Jaco Appelman en Anoek van der Leest.’

Kan je een voorbeeld noemen hoe je circulariteit meeneemt in een project?
‘Neem Ministek. Heel veel mensen vinden het een leuk huisje, maar hier is geen enkele esthetische keuze gemaakt, alles is functioneel. We wilden een huisje maken dat is afgestemd op de natuur, vandaar dat het met de zon kan meedraaien. Maar we wilden ook dat het op een vrachtwagen kon passen, zodat het verplaatsbaar is. Daardoor is de omvang beperkt. Ook de hoek van het dak is belangrijk; die is gericht op de winterzon.’

‘Waar het mij ook om gaat, is dat we ons gezonde verstand gebruiken, bijvoorbeeld bij materiaalkeuze. Als het hout cradle-to-cradle is en dus opnieuw de keten in kan worden gebracht, dan is dat heel mooi, maar als het uit Zuid-Amerika komt, dan sla je alsnog de plank mis. Koop liever lokaal. Zelfs als een lokale producent geen certificaat heeft, dan is het vaak toch beter voor de planeet. Het gaat dus om een goede balans vinden en je koppie te gebruiken.’

Welk bijkomende voordelen heeft circulair volgens jou?
‘Het eerste is dus het verminderen van faalkosten door die integrale aanpak, waarbij een multidisciplinaire voorbereiding tot in detail wordt uitgewerkt en digitaal wordt opgeslagen. Daarnaast stapelen de voordelen van circulair bouwen en werken met goede bouwmaterialen zich op. Met goede materialen ontstaat bijvoorbeeld een gezonder leefklimaat voor de bewoners, het leefcomfort gaat omhoog en je bent minder afhankelijk van installaties. Het is dus beter voor jezelf en voor de aarde. Daarnaast gaat circulair bouwen voor mij ook om het passen in een lokaal ecosysteem. Dus dat je gebouw ook klimaatadaptief en natuurinclusief is. Dan sluit je nog meer cirkels en is de impact nog groter.’

Hoe reageren klanten en partners op jouw keuze voor circulair?
‘Mijn klanten hebben bewust voor mijn specialisatie gekozen. Ook bij partners geldt dat ik een netwerk opbouw met partijen die dezelfde visie hebben. De discipline of achtergrond van iemand maakt mij eigenlijk niet uit, ik ben ervan overtuigd dat je elkaar kan versterken. Iedereen heeft zijn of haar kwaliteit en die moeten we optimaal benutten. Zo is de een beter in verhalen vertellen, de ander het doen van onderzoek of het vertalen naar een praktisch ontwerp. Ik heb daarbij wel geleerd dat ik duidelijk mag zeggen waarvoor ik sta en wat voor mij de ondergrens is. Als ik dat niet doe, dan loop ik vast in het proces. Dat moet je een keer meemaken, zodat je het anders kan doen.’

Welke tip zou jij aan bedrijven willen geven die ook circulair willen ondernemen?
‘Wees optimistisch en vooral niet belerend. Laat zien welke voordelen circulariteit met zich meebrengt en probeer te verleiden in plaats van te duwen. Laat een eerlijke vergelijking zien. Als we alles plat in geld blijven uitdrukken komen we niet verder. Neem ook schone lucht, CO2, water mee om iets in uit te drukken en investeer voor de lange termijn.’

‘Wees realistisch, soms is het moment of de plek niet goed, maar dat wil niet zeggen dat het een slecht idee is. Daarom is goede documentatie ook zo belangrijk zodat je van elkaar kan leren en begrijpt waarom bepaalde keuzes gemaakt zijn. Gun jezelf wat ruimte en tijd, maar blijf je omgeving en ketenpartners uitdagen. Het boek ‘Zo kan het ook’ dat ik hierover heb geschreven is ook zo ingestoken.’

‘Het boek gaat over de opgave waarvoor we staan, maar vooral over de voordelen en meerwaarde voor jou en de mensen, dieren en planten om je heen. Wat mij betreft is duurzaamheid en circulariteit een positieve beweging omdat het ons kan samenbrengen.’

Studio Mireille Langendijk
www.mireillelangendijk.com

Zo kan het ook
www.bioinspiredinnovation.nl