Duurzaamheid

Jeroen Janssens, BAST BBQ, controleerde zelf de Indonesische fabriek en plantages

Voor deze barbecue briketten worden geen bomen gekapt en zijn gemaakt van kokosnootbasten afval, dat is belofte van BAST BBQ die kokosnootbastbriketten en aanmaakblokjes levert. Om te garanderen dat het product aan de eisen van directeur Jeroen Janssen voldoet, ging hij zelf langs de fabriek en plantages om alles te controleren. De aanmaakblokjes zijn onder andere gemaakt van kaarsvet, afkomstig uit een klooster in Limburg, waar de hele zolder vol ligt met jarenlang opgespaarde kaarsstompen.

Door Anne van den Berg, Creating Heroes
Het idee voor BAST BBQ ontstond tijdens een bezoek aan Bali, vertelt Jeroen: ‘Ik was daar op
huwelijksreis en ik zag tijdens een kookworkshop dat ze de kokosnootbasten die achterin de
tuin lagen, gebruikten als briketten voor de barbecue. Ik merkte dat die heel lang en
constant brandden dus ben ik me erin gaan verdiepen. Ik dacht: waarom kan dat niet hier?
Het wordt niet van bomen gemaakt, maar eigenlijk van afval. Het rookt en stinkt ook minder.
Ik zag alleen maar voordelen.’

Hoe wordt het product gemaakt?
Het idee voor BAST BBQ was geboren. ‘De briketten zijn gemaakt van kokosnootbast. Van de
noot wordt normaliter 99,5 procent weggegooid, alleen het water en het witte vruchtvlees
worden gebruikt. Dat afval wordt nu gebruikt om barbecuebriketten mee te maken.’ Jeroen
realiseert zich dat zijn product niet volledig circulair is, tenzij de eindgebruikers het as
gebruiken om de grond in hun tuin te bemesten.

Toch staat dit product hoog op de duurzaamheidsladder vergeleken met standaard briketten
die gemaakt zijn van houtskool: ‘Voor houtskool worden bomen gekapt en bij
kokosnootbriketten blijven de bomen gewoon staan. De afvalresten van kokosnoten, de bast
dus, worden nu verzameld, verkoold voor de briket en dan gemixt met tapioca, waarna het
samengedrukt wordt tot de briket. Vervolgens wordt het daar verpakt in gerecyclede
kartonnen dozen.’

Hoe verhoudt het verschepen uit Indonesië zich met zijn duurzaamheidsdoelstellingen?
‘Daar heb ik zeker over nagedacht, maar het alternatief is houtskool dat gemaakt wordt van
hout van levende bomen dat niet uit Nederland komt. Soms komt het uit Oost-Europa of de
Scandinavië, maar veelal komt het uit Zuid-Amerika of Azië. Daarvoor worden bomen gekapt
en voor mijn briketten niet, dus als we de co2-berekening zouden maken, komen de
kokosnootbriketten uit Indonesië gunstiger uit de bus.’

Voor het product in de schappen lag, heeft Jeroen gezorgd dat het product aan de eisen
voldeed die hij had gesteld: duurzaam en fairtrade. Daarvoor is hij zelf naar Indonesië
teruggegaan om alle schakels van de productieketen langs te gaan, om zeker te weten dat
alles volgens zijn standaarden wordt gedaan en bijvoorbeeld geen kinderen aan het werk
zijn gezet. Ook investeerde hij in een audit van de fabriek.

‘De fabriek is geaudit volgens de Fairtrade-regels. De principes van dit soort keurmerken zijn
waardevol voor standaardisatie en objectiviteit in het beoordelen van productieprocessen.
Toch zou ik misschien de volgende keer later in de ontwikkeling van het bedrijf plannen,
want de audit is relatief prijzig. Ik zou eerder mijn geld besteden aan marketing en sales, al
heb ik de openstaande acties van de audit zeker opgepakt. Alleen was voor de her-audit
geen budget meer.’

Duurzaamheid én sociaal ondernemen zijn belangrijk voor BAST BBQ
Duurzaamheid is overigens niet de enige drijfveer van Jeroen. Hij is zelf geboren is in
Indonesië, maar opgegroeid in Nederland, en wilde met BAST BBQ iets terugdoen voor het
land: ‘Ik dacht ik ga een merk opzetten, waardoor de Indonesiërs met wie ik werk een mooie
boterham kunnen verdienen. Ze kunnen hierdoor hun leven verbeteren en de fabriek
bijvoorbeeld verder ontwikkelen.’

Het opzetten van de leveranciersrelaties ging alleen niet vanzelf, omdat sommige delen van
Indonesië het moeilijk hebben. ‘Ze gaan dan liever voor het snelle geld. Dus als een grote
bestelling van een Arabier voor de waterpijp langskomt, dan gaan ze daarvoor. In het begin
stonden mijn leveranciers dan ook niet te springen. Mijn eisen zijn strenger en ze zullen
meer moeten doen, maar je ziet toch dat het werkt. Ze weten namelijk dat ik voor de lange
termijn ga en het niet bij één bestelling blijft.’

Naast de briketten ontwikkelde Jeroen BAST-Boosters: aanmaakblokjes, gemaakt van
kaarsvet en houtstof uit zaagmachines. Beide ingrediënten zijn eveneens duurzaam: ‘Het
kaarsvet komt uit een klooster in Limburg, waar het jarenlang is verzameld en bewaard op
de zolder. De houtstof komt van een sociale werkplaats in Apeldoorn. De blokjes worden
gemaakt door een andere sociale werkplaats in Elst, waar die ook worden verpakt.’
Heb je een tip voor ondernemers die ook circulair willen gaan?

‘Een visie en missie is belangrijk, maar vergeet niet de cashflow. Je moet je product tegen
een redelijke prijs kunnen wegzetten, want anders is je product niet duurzaam in zijn
bestaan. Soms moet je keuzes maken, waar je vanuit je principes niet direct voor zou kiezen,
maar vanuit je portemonnee misschien wel moet doen, zoals het uitstellen van die her-audit.’

Fotograaf Henry Faber

Lees ook